Pleidooi voor een traditionele kerk!

Standaard

Wat goed is voor een nieuwe generatie in de kerk, is goed voor de hele kerk. Een kerk dient in iedere tijd zichzelf opnieuw te ontwikkelen, aan te passen en door te gaan om de goede boodschap van Jezus Christus gestalte te geven.

Toch is dit niet altijd de praktijk. Welke tradities kan de kerk aanspreken om hier invulling aan te geven?

Zoals vroeger..

Je zag het in de eerste gemeente van Christus al gebeuren toen naast Joden ook niet-Joden onderdeel werden van de gemeenten. Ook toen ontstonden er discussies, waren er mensen die het bij het oude wilden laten. Maar wees Petrus op de essenties van de goede boodschap en de werking van Geest (Handelingen 11). Later herhaalde Petrus dat nog eens toen Paulus terugkwam van zijn reis en wees Jakobus ook op de oude bronnen in het Jodendom: God zou iets nieuws laten voortkomen voor Israël en de heidenen (Handelingen 15). En is het sindsdien niet altijd zo geweest dat de kerk zich, met respect voor haar eigen bronnen, heeft aangepast aan het tijdsgewricht waarin zij leefde. Specifieke brieven en boodschappen werden verzonden aan specifieke gemeenschappen in specifieke omstandigheden, aangepast aan hun context. En de eeuwen door is er een mix gezocht en gevonden tussen vitaal geestelijk leven, oude bronnen en een nieuw context.

Maar eerlijk is eerlijk, aanpassingen aan de context zijn niet altijd alleen maar goed gegaan. Denk daarbij aan kruistochten, inquisitie, verketteringen, scheuringen, misbruik, uitsluiting, onderdrukking, veroordeling… Zaken waar veel christenen, terecht, mee worden geconfronteerd. Het is niet alleen maar Glorie Halleluja met de kerk.

Kerk

Maar wat is dat dan met de kerk? Wat is kerk? En hoe moet ze zichzelf ontwikkelen? Vaak wordt bij de uitleg van het begrip kerk gedacht aan een plaatselijke gemeente, behorend bij een bepaalde denominatie of kerkelijke structuur. Maar je mag de kerk ook meer organisch zien. De kerk is het lichaam van Christus. Een wereldwijde beweging van volgelingen van Christus. Vaak uit zich dat in plaatselijke gemeenschappen, maar de kerk krijgt ook gestalte in regionale, landelijke en wereldwijde samenkomsten en in groepen mensen met een bijzonder doel, of een bijzondere levensregel, voor ogen. Vaak streeft ze continuïteit na, maar soms zijn het ook eenmalige kortdurende activiteiten en frisse bewegingen.

De kerk is niet uit steen gehouwen, maar is een lichaam. In beweging. Als er in de kerk een steen te vinden is, dan is dat Jezus zelf als hoeksteen, een fundament waarop de kerk is gebouwd. Het beeld van de kerk als een gebouw duidt vooral aan waarop het leunt, niet op haar eigen vorm. Het beeld van de kerk als lichaam daarentegen laat meer de kerk zelf in beweging zien. Een lichaam, waarin het ene orgaan vooral plaatselijk van betekenis is, en sommige organen een overstijgende betekenis hebben voor het hele lichaam. Het ene deel is intern van belang en het andere is voor het contact met de omgeving. Het ene deel houd je liever voor jezelf, het andere laat je graag zien. En toch hebben al die delen elkaar nodig. De kerk gelooft dat God zelf, in de persoon van Jezus Christus als hoofd van dit lichaam, de kerk stuurt en beheert. Dat geeft aan de ene kant veel geruststelling, maar aan de andere kant ook verantwoordelijkheid om de kerk als een goed rentmeester te bewaren en te ontwikkelen in de geest van Jezus zelf.

Als de kerk zich dan wil ontwikkelen en aan wil passen aan de context, wat zouden dan de ‘trade marks’ van de kerk moeten zijn. Op welke tradities mogen wij voortbouwen?

Creatief en vernieuwend

Als eerste in dit kader kan de creativiteit en vernieuwing zelf als traditie worden beschouwd. Dat de kerk zich iedere keer weer weet aan te passen aan de tijd waarin ze leeft en de omgeving waarin ze zich bevindt, mag na bijna 2000 jaar een traditie worden genoemd. Tenminste dat zou je kunnen veronderstellen. Zijn christelijke gemeenschappen bolwerken voor innovatie en creativiteit die voortdurend luisteren naar God, hun omgeving en jongere generaties? In die zin mag de kerk hierin een beeld zijn van Gods scheppende en herscheppende kracht zelf. Ons aanpassingsvermogen aan nieuwe generaties is een traditie die we hoog moeten houden.

Inspirerend en bezinnend

Een andere, voor mij meest essentiële, traditie is het verstaan van de kerk ten opzichte van God, van Christus, van de Geest. Daarin vindt zij geloof, hoop en liefde. Er is ruimte voor geestelijke realiteit. Voor inspiratie en ontmoeting met God. De oude bronnen worden ontsloten. Er is ruimte voor bezinning, bekering, verlossing en verdieping. De kerk is een plek waar mensen in de stilte God ontmoeten, maar waar God ook bezongen wordt. Een bevrijdende plaats. Per slot van rekening is een christelijke gemeenschap een gemeente van Jezus Christus. Deel van het lichaam. Daarom verbonden met God.

Verwelkomend en open

Een derde traditie is, vanuit deze verbondenheid met God, dat de kerk ruimte geeft voor nieuwe ontwikkelingen om nieuwe mensen deel te laten uitmaken van de christelijke gemeenschap. Al snel ging de goede boodschap ook naar andere volken. Er was zelfs een zendingsopdracht van Jezus zelf. Dat kan ver weg, maar in onze context ook dichtbij. Een mooi beeld: De kerk als pleisterplaats en thuisbasis voor pioniers (zonder concurrentiegevoel). Met missionair elan. Kerken die open staan voor nieuwe groepen mensen, op het gevaar af dat je daardoor zelf ook verandert of je moet aanpassen. Zijn kerken bereid zich langs deze weg uit te vinden als nieuwe sociale netwerken?

Sociaal en delend

Een vierde traditie die hieruit voortkomt, of misschien hieraan vooraf gaat, is dat we werkelijk bereid zijn om als christenen onderling te leven in een sociale gemeenschap. In een voortdurend gesprek met elkaar. In een relatie waarin we met elkaar delen, elkaar ruimte en richting geven. Niet om het gelijk aan je zijde te hebben, maar juist om er overheen te kunnen stappen. Maar het sociale karakter gaat verder dan gemeenschap zelf. De kerk is sociaal naar haar omgeving en is onbaatzuchtig dienstbaar aan haar omgeving. Door de eeuwen heen heeft de kerk hier invulling aan willen geven.

Kritisch en maatschappelijk bewust

En vanuit deze traditie is de kerk ook een tegenover. Een kerk kan zich bewegen tegen de heersende cultuur in. Stelt misstanden aan de kaak. Had Jezus zelf niet ook een sociale agenda tegen de gevestigde orde? Niet om tegenover die orde te staan om zich te onderscheiden, maar wel om een andere orde te tonen. Een koninkrijk van een andere orde. Een koninkrijk waarin er aandacht en liefde is voor de (of het) achtergestelde en kwetsbare.

Kortom, tradities die maken dat de kerk en het geloof een integraal onderdeel uitmaken van het hele leven. Tradities die vragen om doorleving. Tradities om trots op zijn, die ruimte bieden voor een kerk in ontwikkeling. Die ruimte geeft voor nieuwe initiatieven, voor pioniers (al dan niet binnen de eigen gemeenschap), voor mensen om ons heen, maar vooral ook ruimte geeft voor het werk van Gods Geest. Tradities die de kerk de kans geven om gestalte te geven aan de goede boodschap van Jezus Christus.

Advertenties

3 gedachtes over “Pleidooi voor een traditionele kerk!

  1. Mooie blog. Ben het erg met je eens. Dat is ook gelijk de keerzijde: ik stuit niet op iets nieuws.
    Mijn gedachten blijven hangen bij “creativiteit” en “een tegenover”. Ik meen die twee begrippen bij mezelf te bespeuren als kracht en tegelijkertijd als iets waarmee ik vaak tegen muren oploop.
    Ben wel benieuwd naar uitwerkingen van die bepaalde punten. Anders gezegd: benieuwd naar het ‘hoe’. Hoe creëert een kerk deze ruimte? Hoe bewaak je als kerk het juiste midden tussen de extremen van vastroesten in traditie en meewaaien met elke wind? Hoe ben je aansprekend in de wereld zonder je vasthoudendheid te verliezen? Is dat echt alleen maar voortploeteren in het zweet des aanschijns, om terugkijkend je zegeningen te tellen, zoals het op mij vaak overkomt? Of is er meer? En wat dan?

  2. Dank voor je reactie, Henrico. Ik denk dat een kerk zich allereerst moet focussen op Jezus. God komt in Jezus het dichtstbij deze wereld. In de brief aan Efeze schrijft Paulus dat in het derde/vierde hoofdstuk zo mooi. Dat we één zijn in Hem, die het hoofd is. En vanuit het hoofd krijgt het lichaam samenhang. Paulus noemt hierbij 2 begrippen die elkaar, lijkt het wel, in evenwicht houden. Waarheid en Liefde. Door je als kerk hieraan te houden zul je niet langer ronddobberen en meewaaien met iedere wind.

    Het leven van de kerk begeeft zich als het goed is dus voortdurend op het spanningsveld tussen Waarheid en Liefde. Aan de ene kant de heiligheid, de wet, het gelijk, waarheid. Aan de andere kant barmhartigheid, geduld, wijsheid, liefde. Leven op de spanning.

    Hoe dat praktisch gaat? Dat is lastig. Knap lastig. De realiteit is weerbarstig. Niet ieder onderdeel van de kerk is op die manier bezig met haar taak. Maar het is in ieder geval een proces dat je afhankelijk maakt van God, maar ook van mensen om je heen die je echt nodig hebt.

    Het kan helpen om ook om je heen te kijken en te bedenken waar je van mag en kan genieten. Wees dan niet te bescheiden. Want het leven in de kerk heeft ook zijn heerlijke kanten. Dat het glas halfVOL is.

    Ook helpt het om in breder verband in contact te staan met medeploeteraars. Onderling kun je elkaar bemoedigen en vermanen.

    Weet niet of het je verder helpt, maar wel een vraag voor je:
    – waar kun jij in de kerk van genieten?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s